Yabancı çalışan istihdamı: SGK tescili, 5:1 oranı ve bordro belgeleri
Çalışma izni, yabancı istihdamının yalnızca ilk yarısıdır. İkinci yarısı işverenindir: sosyal güvenlik iş yeri dosyası, çalışanın ilk günden önce SGK tescili, izinde beyan edilen kata uygun ücret ve Çalışma Bakanlığı'nın izinle çapraz kontrol ettiği aylık bildirim. Bu rehber 2026'da işverenin yükümlülüklerini SGK dosyasından bordro klasörüne kadar sıralar ve izinlerin kaybedildiği noktaları gösterir.
İzinden önce: SGK iş yeri dosyası
Hiç çalışanı olmamış bir şirket, ilk çalışan başlamadan önce e-Devlet veya SGK işveren portalı üzerinden SGK'da iş yeri dosyası açmak zorundadır; tescil, sonraki her bildirimde kullanılan iş yeri sicil numarasını üretir. e-İzin'deki çalışma izni başvurusu bu numarayı ister ve sigortalı Türk çalışan sayısını buradan okur. Bu yüzden yeni kurulan şirketler, e-İzin ölçüt kontrolünün okuyacak veri bulması için dosyayı ilk haftalarda, ilk işe alımdan önce bile açar. Bunun sıradaki yeri için bkz. şirket kuruluşu rehberi.
5:1 oranı ve mali eşikler
Her yabancı çalışan için iş yeri, başvuru anında sayılan ve izin süresince korunan beş Türk vatandaşını SGK'lı olarak çalıştırmalıdır; Bakanlık uzatmada yeniden sayar. Yeni şirketin ilk yabancı çalışanı için şart iznin altıncı ayından itibaren uygulanır. Şirket ayrıca en az ₺100,000 ödenmiş sermaye ya da ₺800,000 brüt satış ya da önceki yıl 250,000 ABD doları ihracat göstermelidir. Payların en az %20'sini ve ₺40,000 sermayeyi elinde tutan yabancı ortaklar kendi izinleri için orandan muaftır; Bakanlık sektör muafiyetleri de tanır (turizm işletmeleri, eğitim, belirli mühendislik ve bilişim görevleri, ev hizmetleri). Ayrıntılar çalışma izni rehberimizdedir.
Ücret: asgari ücret katları
İzin beyan edilen bir görev üzerine verilir ve görev, yürürlükteki brüt asgari ücretin katı olarak asgari brüt ücreti belirler: sıradan görevler için 1.5 kat, akrobat, masör ve benzeri listelenen görevler için 2 kat, öğretmen, uzman ve bazı kategorilerdeki mühendisler için 3 kat, birim müdürü, mühendis ve mimarlar için 4 kat, üst düzey yönetici ve pilotlar için 6.5 kat; ev hizmetleri 1 kat. Bakanlık SGK bildirimini her ay okur: katın altında brüt ücret veya izin değişikliği olmadan bordroda değiştirilen görev, uzatmada iptal nedenidir. Asgari ücret genellikle ocakta artınca katlar aynı gün yükselir; bordro buna uymalıdır.
Tescil ve bordro klasörü
- İşe giriş bildirgesi, en geç başlamadan bir gün önce e-Bildirge üzerinden SGK'ya verilir; tanımlayıcı, izindeki yabancı kimlik numarasıdır. İşveren ayrıca işe başlamadan itibaren 15 gün içinde Çalışma Bakanlığı'na bildirim yapmalıdır.
- e-İzin sözleşmesiyle görev ve ücret bakımından uyumlu, Türkçe yazılı iş sözleşmesi (iki dilli sürüm önerilir).
- Özlük dosyası: pasaport ve izin fotokopileri, noter onaylı tercümeli diploma (2026 noter tarifesine göre sayfa başına ≈ ₺884, notere ödenir), yerleşim yeri belgesi, adli sicil belgesi, görev gerektiriyorsa sağlık raporu, iş güvenliği eğitim kayıtları, maaş ödemesi için banka hesabı.
- Aylık bordro: imzalı veya elektronik teslim edilen ücret pusulası, bankadan ödenen maaş, gelir vergisi stopajı ve damga vergisi, işçi ve işveren SGK ile işsizlik primleri; ikili anlaşma ve sigortalılık belgesi muaf tutmuyorsa yabancı çalışanlar vatandaşlarla aynı esasla sigortalanır.
- Mali müşavirin izleyen ayın 26'sına kadar verdiği aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesi (MUHSGK), primler o ayın sonuna kadar ödenir; bkz. aylık muhasebe rehberi.
Devlet harçları ve noter ücretleri tarafınızca doğrudan devlete veya notere ödenir; bizim üzerimizden geçmez ve hiçbir noterden ücret ya da menfaat almıyoruz. Yukarıdaki rakamlar 2026 resmî tarifesidir; son kontrol 24.10.2026.
Son doğrulama: 24.10.2026 · kaynak: 6735 sayılı Kanun ve Yönetmeliği — csgb.gov.tr; 5510 sayılı Kanun — sgk.gov.tr; TÜRMOB 2026 tarifesi — turmob.org.tr; Harçlar Kanunu 2026 — gib.gov.trAyrılış, uzatma ve olağan hatalar
Yabancı çalışan ayrılınca işveren 10 gün içinde SGK işten ayrılış bildirgesini verir ve 15 gün içinde Bakanlığı bilgilendirir; izin düşer ve başka izni yoksa çalışanın ikamet hakkı da onunla düşer. Uzatma başvuruları izin bitmeden önceki 60 gün içinde işverence yapılır; oran ve ücret şartları yeniden sınanır. Bakanlığın en sık gördüğü hatalar: başvuruda sayılan ama tutulmayan Türk çalışanlar; ocakta ayarlanan ama yeni kata çıkarılmayan ücret; izinde yer almayan ikinci şubede çalışan; ve işe başlamadan sonraya tarihlenen SGK girişi, ki bu izin sorununun üstüne kayıt dışı istihdam cezasıdır.
Kaynaklar
- csgb.gov.tr — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: işveren ölçütleri, ücret katları, bildirim yükümlülükleri
- sgk.gov.tr — Sosyal Güvenlik Kurumu: iş yeri tescili, e-Bildirge, primler
- mevzuat.gov.tr — 6735 sayılı Kanun; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu; 4857 sayılı İş Kanunu
- turmob.org.tr — mali müşavirlerin 2026 asgari ücret tarifesi
Sorular
Yabancı çalışan izin beklenirken işe başlayabilir mi?
Hayır. Çalışma ancak izin çıktıktan ve SGK girişi yapıldıktan sonra başlayabilir; başvuru döneminde çalışmak işveren için kayıt dışı istihdam, yabancı için izinsiz çalışmadır ve her birinin ayrı cezası vardır. Bakanlığın 30 günlük hedefi, başvurudan bir iki ay sonrasını gerçekçi bir başlangıç tarihi yapar.
Yabancı çalışan Türk çalışanla aynı SGK primini mi öder?
Evet; ikili sosyal güvenlik anlaşması uygulanıyor ve çalışan kendi ülkesinin kurumundan sigortalılık belgesi taşıyorsa sınırlı bir süre Türk primlerinden muaf olur. Belge yoksa ilk günden tam Türk primleri ve gelir vergisi uygulanır.
Asgari ücret arttı. Yabancı çalışanın maaşını yükseltmek zorunda mıyım?
Evet, aynı tarihte. Kat, yürürlükteki brüt asgari ücrete uygulanır ve Bakanlık aylık bildirimi kontrol eder. Asgari ücret artışından sonra katın altına düşen maaş, uzatmanın reddi için gerekçedir.